‘नमुछे आमा दहीमा टीका'

  • Get News Alerts

‘आमा’ भन्ने शब्दसँग मेरो सबैभन्दा बढी प्रेम छ। र, यही शब्दसँग सबैभन्दा बढी वितृष्णा पनि छ।
 
झलकमान गन्धर्वले गाएको ‘आमाले सोध्लिन् नी खै छोरो भन्लिन्’ गीत होस् वा दिप श्रेष्ठले गाएको ‘आमा तिनीहरुले जेसुकै भनून्।।’ होस्, कृष्णभक्त राईले गाएको ‘नमुछे आमा दहीमा टीका’ होस् वा अरू कुनै, मलाई यस्ता गीत सुन्दा दसैंकै सम्झना आउँछ।
 
हुन पनि यी शब्द सुनेर नरुने आमा कमै होलान्।
 
यी तिनटै गीत मैले दसैंताका नै सुन्ने मौका पाएको हुँ। झलकमान गन्धर्वको गीत सुन्दा मैले ‘आमा’ को मर्म बुझ्दैन थिएँ। असोज महिना परालको दाइँमाथि राखिएको रेडियोमा घन्किएको गन्धर्वको स्वर ‘दसैंमा मात्र बज्ने’ होला भन्ने बुझेँ। त्यसैले, यो गीत दसैंजस्तै मेरो दिमागमा सेट भएर बस्यो।
 
२०५८ तिर जस्तो लाग्छ, सम्झना त्यति निर्मल छैन। यो संसारलाई आँखाले देख्न नसकेका गायक कृष्णभक्त राईको स्वरमा मैले ‘नमुछे आमा दहीमा टीका, नछरे जमरा’ बोलको गीत रेडियोमा सुनेँ।
 
यो गीतको बिट जति मर्दै गयो मेरा आँखामा आँसुको प्रवाह उत्तिकै वेगले बढ्दै गयो। दसैंको समय थियो क्यार, रेडियोमा घरिघरि यही गीत दोहोरिन्थ्यो। 
 
त्यो दिनभरि मेरा आँखाले सुविस्ता पाएनन्। 
 
मैले जान्ने भएदेखि मुश्किलले दुईवटा दसैं ‘दसैं’का रूपमा मनाएँ हुँला। बाँकी सबै दसैं देखेको मात्र छु। दसैं मनाउनु र देख्नुमा फरक छ। पहिलोपटक दसैं मनाएको झलकमान गन्धर्वको गीत सुन्दै परालको दाइँ हालेको वर्ष नै हो। ‘ठूलो भएस्’ भनेर बाले लगाइदिएको टीकाको अर्थ यत्तिसम्म बुझेँ– म सानै छु, बा म चाँडै ठूलो भएको हेर्न चाहनुहुन्छ। 
 
त्यसपछिका वर्ष पनि पक्कै दसैं दोहोरिए होलान्। समय त किन रोकिन्थ्यो र!
 
२०६४ सालमा बासँग दोस्रोचोटि दसैंको टीका लगाउन पुगेँ। बाको नाडी गलेको थियो। बालाई बढ्ता प्रेम जरुरी परेको देखिन्थ्यो। उहाँले ‘ठूलो भएस्’ भन्ने आशिष दिनुभएन। जीवनको उत्तराद्र्धमा बालाई पनि आमाको अभावले घोचेको हो कि भन्ने अनुभव गरेँ।
 
घर सामुन्नेको बाटो अघि बढिरहेका माओवादी कार्यकर्ताले बोकेको रेडियोमा दिप श्रेष्ठको ‘आमा तिनीहरूले जेसुकै भनून्’ भन्ने गीत बजिरहेको थियो। दोस्रोचोटिको दसैंको टीकालाई गीतले बिथोलेर गयो।
 
दसैं मनाउन कम्तीमा मेरो बुझाइमा आमा हुनुपर्छ। अनि बाँकी परिवार हुनुपर्छ, जसरी तिहारमा टीका थाप्न दिदी–बहिनी वा दाइ–भाइ हुनुपर्छ। त्यसैले, दसैं जति नै रंगीन भएर आओस् मेरो लागि खास अर्थ राख्दैन।
 
२०५२ सालको दसैं मैले सुर्खेतको इतराम खोलामा मभन्दा अग्लो डोकोमा भरिएको खण्ढेथाल माझेर बिताएँ। टीकाको त्यो दिन मैले एक डोको खण्डेथाल आँसुले पखालेँ वा इतराम खोलाको पानीले, त्यसको हिसाब मेरो मनैमा छ। म यत्ति चाहन्छु, त्यो दिन जीवनमा कहिल्यै बिर्सन नपरोस्।
 
त्यो बालापनमा खण्डेथालभरी बगेको आँसुको साक्षी इतराम खोलामा अझै बग्दैछ होला!
 
सकभर कहीँकतै पाहुना लाग्दा खण्डेथालमा खान नपरोस् भन्ने इच्छा लाग्छ मलाई अहिले पनि। कहीँकतै होटलमा खण्डेथालमा जब खाना आइपुग्छ तब सम्झन्छु ‘भान्छा पछाडि यी थालमा कम्तीमा कसैको आँशु नपोखिएको होस् मेरो जसरी।
 
जब म बोल्न सक्ने भएँ, जब दुई–चार जना उभिएर मेरो कुरा सुन्ने भए मैले जहिले पनि दसैंका नाममा गरिने ठूला ‘पार्टी’को विरोध नै गरेँ। दसैंतिहार मात्र होइन, विवाह र भोज–भतेरका पार्टीमा पनि मलाई खाना खाउन्जेल सकस हुन्छ। सियोको टुप्पोले जस्तो मनभित्र घोचिरहन्छ बारम्बार। ‘हे भगवान यी प्लेटमा कसैको आँशु बगेको नहोस्।’
 
२०५३ सालको दसैं पनि सुर्खेतमै बिताएँ। एउटा कुल्फी सित्तैमा खान दिने सर्तमा साहुले दिनभरी कुल्फी बेच्न पठाए। उनले दिने भनेको कुल्फीसँग मैले मेरो दसैंको टीकाको साइत साटेँ। टीकाको दिन आफ्नो उमेरका धेरै परिवारका केटाकेटीलाई उनीहरूको खुसी मिसिएको पैसासँग मैले मेरो पिडा मिसिएको कुल्फी बेचेँ।
 
असोज महिना थियो। साँझ–बिहान मन्द चिसो भए पनि मध्याह्न चर्को घाम लाग्थ्यो। घामले जमिन तातिएपछि खुट्टा पोल्न थाले। खुट्टामा प्लास्टिक बाँधेर घर–घर चहारेँ। साहुले दिने बाचा गरेको कुल्फीको आशा मनभरी जीवितै थियो। म घरघर चहारी नै रहेँ। साँझ ३५ वटा ‘कुल्फी’ बेचेर सकाएँ। र, अन्त्यमा साहुले खान दिएको एउटा कुल्फी समातेर सुर्खेत बसपार्क नजिकको पर्खालमा अडेस लाएँ।
 
आँखाबाट बग्दै गरेको आँशुले आधा कुल्फी पग्लिएर घाँटीसम्म पुग्यो। आँशु मिसिएर कुल्फीको स्वाद नुनिलो बन्यो। आँशुको स्वाद नुनिलो हुन्छ मैले त्यही बेला थाहा पाएँ। तीन फिटजति चौडा ‘ग्याविन’ बाँधेको पर्खालमा म कतिखेर निदाएछु पत्तो पाइन।
 
२०६३ असोजमा म उनै साहु खोज्दै सुर्खेत पुगेको थिएँ। सायद मेरो बालापनका केही सवाल बाँकी नै थिए। अथवा, अलिकति उनीसँग प्रेम पनि थियो। 
 
माओवादी द्वन्द्वका कारण गाउँबाट बढेको बसाइँसराइँले सुर्खेत ठूलो सहर बनिसेकको थियो। खुट्टामा प्लास्टिक बाँधेर मैले चहारेका घर मेरो स्मृतिबाट कसरी हराए होलान्। मैले ती घरलाई पहिल्याउन सकिनँ। ती साहुजीलाई खोज्न सकिनँ।
 
र, पनि हरेक वर्ष दसैंमा मलाई तिनै साहुजीको अनुहारले छपक्क छोप्छ। ‘साउजी तपाईँको बलले जितेको भए म भारत पुग्ने थिएँ। मेरो बालापन साट्दै म कुल्फी बेचेर जिन्दगीको अध्याय पार लाउँथेँ सायद। नाफाको पैसा भाग लाउँथेँ होला कसैसँग अनि घाटा जति बेहोर्थें होला भाग्य सम्झेर। तर मेरो भाग्यले जित्यो। त्यसैले म हिँड्ने बाटो र मेरो कर्म बदलियो।
 
र पनि, दसैंमा तपाईंको घरमा थापेको टीकाले मेरो निधार रंगिएपछि म सधैं ऋणी छु तपाईँको। त्यसैले तपाईँलाई खोज्दै २०६३ सालमा सुर्खेत पुगेको थिएँ।
 
त्यस पछिका वर्ष आउने ‘दसैं’ फगत वर्षमा एकचोटि आउने मितिका रुपमा मात्र बुझेँ मैले। दसैं आएको र गएको पत्तो भएन। विस्तारै दसैंको स्वाद लाग्न छाड्यो। मनलाई सम्झाउन थालेँ, ‘कोही नहुनेका लागि जुन दिन मन खुस त्यो दिन बडा दसैं।’
 
दसैंमा आमाले मुछेको टीका लगाउने रहर कहिल्यै पुगेन। तर, जिउँदो रहेका बाले पनि टीका लगाउन पाउने अधिकारबाट धेरै वर्ष टाढै बस्न पर्यो। र, पनि दसैं चल्दै रह्यो। गएको दसैंपछि बा बिते। र, बाको मृत्युसँगै मैले दुईचोटि मनाएका दसैंका रंग पनि मेटिए।
 
आमाले कहिल्यै टीका मुछेको भेटिनँ र भेट्ने पनि छैन। र, पनि गायक कृष्णभक्त राईलाई गुनगुनाउन मन लागिरहन्छ ‘नमुछे आमा दहीमा टीका ...’

 

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hyundai

किनमेल

apex

ग्लोबल

vianetwlink

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • फिनल्याण्ड आउँदै हुनुहुन्छ यसो गर्नुहोस् फिनल्याण्ड आउँदै हुनुहुन्छ यसो गर्नुहोस्

    मास्टर तहको पढाई विश्वविद्यालयहरुमा हुन्छ। केही पोलिटेक्निक्सले मास्टर तहको पढाई पनि सञ्चालन गर्छन तर त्यसका लागि काम गरेको अनुभव खोजिन्छ । हेलसिन्की विश्वविद्यालय, आल्टू विश्वविद्यालय विश्वकै उत्कृष्ट विश्वविद्यालयहरू हुन्। यी विश्वविद्यालयमा भर्ना निकै प्रतिस्पर्धात्मक हुन्छ। फ़िनल्याण्डमा वर्षको एक पटक विधार्थी भर्ना कार्यक्रम हुन्छ, अगस्ट -सेप्टेम्बरमा।

    प्रकाश पोखरेल

  • बढ्दो आत्महत्या सामाजिक सरोकारको विषय बढ्दो आत्महत्या सामाजिक सरोकारको विषय

    आत्महत्याको घटनालाई कुनै परिवारको निजी मामला भनेर अनदेखा गर्नु भन्दा पनि एउटा सामाजिक, सांस्कृतिक, लैंगिक, आर्थिक, मानसिक र मनोवैज्ञानिक दृष्टिकोणबाट विश्लेषण गर्नु जरुरी छ। गहन विश्लेषण बिना सरल अभिव्यक्ति दिएर सामाजिक दायित्वबाट पन्छिनु चेतनशील व्यक्तिको पहिचान होइन। एक आपसमा सहयोगको भावना, मनोबैज्ञानिक तथा मानसिक समस्याबारे शिक्षा/चेतना,  सकारात्मक सोचाई, स्वस्थ प्रतिस्पर्धा र सामाजिक समस्याहरुप्रतिको संवेदनशीलतालाई प्रोत्साहन गर्ने हो भने आत्महत्याद्वारा अकाल मृत्युको घटनालाई धेरै हदसम्म न्युनिकरण गर्न सकिन्छ।

    बिभु थपलिया श्रेष्ठ

  • एउटा नर्सको स्विकारोक्ती: के डा. केसी राष्ट्रद्रोही नै हुन् त? एउटा नर्सको स्विकारोक्ती: के डा. केसी राष्ट्रद्रोही नै हुन् त?

    म एक स्वास्थकर्मी हुँ। मैले मुलुकका बिभिन्न जिल्लाहरुमा करिब १५ वर्षसम्म नर्सिङ सेवा प्रदान गरे। मेरो कार्यक्षेत्र दुर्गम र सुगम दुवै ठाउँमा थियो। भाग...

    सुशिला पाण्डे

साहित्यपाटी

  • पैंचो पैंचो

    दुर दराजबाट

    मैलो र फाटेको लुगामा सजिएर

    आफूलाई धकेल्दै आफैंले

    हर्केकी छोरीले ल्याइपुर्‍याएकी छ

    सिंहको गर्जन चल्ने ठाउँमा।

    सिर्जना सुवेदी

  • अजरा ब्युँझनुअघि अजरा ब्युँझनुअघि

    स्थिति सकसपूर्ण छ। अब कुरा कसरी अगाडि बढाउने साएथुरेनलाई थाहा छैन। मौनतालाई चिर्दै सेतो कार निक्कै स्पिडमा कण्डोयोकी गार्डेनको पश्चिम गेटबाट छिर्छ। उनीहरु उभिइरहेको ठाउँबाट प्रष्ट त्यो देखिन्छ। गाडी अचानक रोकिन्छ। निकै हतारमा एउटी अर्की महिला गाडीबाट ओर्लिन्छे र साएथुरेनहरु भएतिर आउँछे। उसले चोको हात समाएर तान्छे र कानेखुसीको पारामा अजराकी आमालाई भन्छे, ‘तैंले गर्दा हामीलाई पनि समस्या भएको छ। छिमेकीहरुले प्रश्न गर्छन्। पुलिसले पनि चियो गर्छ। बाहिरबाट आएका कुलाहरुलाई शरण नदिनु भनेर पुलिसले उर्दी गरेको छ। आजदेखि आफ्नो व्यवस्था आफैं गर। सबभन्दा राम्रो त तँ त्यही मस्जिदमा जा।’ चोलाई घिसार्दै महिला अघि बढ्छे।

    घिमिरे युवराज

  • सिकर्मीको सिसाकलम सिकर्मीको सिसाकलम

    काकाले आश्चर्य मान्दै मुन्टो हल्लाएर थप्नुभयो, ‘हो नि त, कति चाँडो कुरा बुझेको। जीवनमा मात्रै हैन, संसारमा नै नराम्रा चिज जति चिन्न सक्यो र फाल्न सक्यो भने त सबै राम्रैराम्रा त बाँकी हुन्छन् नि।’सिकर्मीका कुरा मलाई साहै्र घत लाग्यो। ती कुराले मलाई आँखा खुलेजस्तै भयो। उहाँ पक्कै पनि आदरणीय हुनुहुन्छ भन्ने मलाई लाग्यो। अझ उहाँले कानमा सिउरने गरेको सिसाकलम पनि मलाई महान् लाग्यो। मनमा लागेका कुरा मैले रोकिरहन सकिनँ। ‘काका, तपाईंको त्यो सिसाकलमचाहिँ मलाई दिनोस् न है।’ मैले मुख फोरिहालेँ, ‘बरु मैले भर्खरै किनेका नयाँ सिसाकलम तपाईंलाई दिन्छु, हुन्न?’ मेरा कुरा सुनेर हाँसिरहेका काकाले बिस्तारै हाँसो रोकेर भन्नुभयो, ‘यो सिसाकलम त्यस्तो विशेष केही होइन। तिम्रोजस्तै साधारण हो।’

    अनन्त वाग्ले

पाठक विचार

  • राजीनामाले उज्यालियो दाहालको छवि

    लोडसेडिङ अन्त्य, ओबरमा हस्ताक्षर, फास्ट ट्रयाक लगायतका राम्रा काम दाहाल नेतृत्वको सरकारले अघि बढाएको छ। तिनको सह्राना गर्न कन्जुस्याईं गर्न हुँदैन। मुख्य कुरा यदि दाहालको राजीनामाभित्र कुनै भित्री खेलहरु सम्मिलित छैनन् भने उहाँको यो कदम अत्यन्त प्रशंसनीय छ। साथै दाहालले आफ्नो कद उँचो गर्ने अवसर सहर्ष सदुपयोग गर्नुभएको छ। वचनमा ढुक्क बन्न नसकिने मानिस भनेर चिनिने उहाँको छवि उजिल्याएको छ।

    कल्पना भट्टराई

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट

vianetwlink