मतगणना स्थलमा जे देखियो

  • Get News Alerts

दुई दशकपछि भएको स्थानीय निर्वाचनलाई नजिकबाट नियाल्दा यसका थुप्रै रोचक पाटाहरू मनमष्तिष्कभरी गाढा बनेर बसेका छन्। उम्मेदवारी दर्ता र चुनाव प्रचारका झाँकीदेखि मतदान र मतगणनाका सबै आयामलाई यसपालि आफ्नै आँखाले अनुभूत गर्ने अवसर पाएँ। पर्यवेक्षका रुपमा सहभागी मैले काठमाडौं महानगरपालिकाको मतगणनालाई १० दिन पूरै नियालेँ।
 
सायद संसारमा बिरलै यस्तो होला, जहाँ ११ दिनदेखि लगातार मतगणना भइरहेको छ र अझै सकिएको छैन। मतगणनाका विषयमा अनेकन ट्रोल र जोक बने। घर–घरमा गएर कसलाई भोट दिने भनेर सोध्दै टिपोट गरेको भए पनि यतिबेलासम्म त भ्याइन्थ्यो भन्नेसम्मको कुरा आयो। 
 
मतगणना केन्द्रभित्रको वातावरण भने निकै गम्भीर छ। निर्वाचनमा खटिएका कर्मचारी र अधिकारीहरूको गम्भीरतालाई म मनैदेखि सम्मान गर्छु। जनताको एउटा मत पनि खेर नजाओस् र गलत गणना नहोस् भन्नेमा उनीहरू सजग देखिन्थे। तर, विडम्बना काम गर्ने र सबैभन्दा धेरै गाली खाने उनीहरू नै परे। अपेक्षाभन्दा कम भोट आउने र हार्नेहरूका लागि उनीहरू सधै शंकाको घेरामा परिरहे। अलि लामो समयसम्म आफ्नो भोट नआए उनीहरूमाथि नै जाइलाग्ने प्रवृत्ति देखियो।
 
एकपटक गनिसकेर सबै प्रतिनिधिलाई देखाउँदै चाङमा राखेको मतपत्रसमेत ‘खै देखाउनुस् त’ भन्दै फेरि गणना गर्न लगाउँदा समय धेरै नष्ट भयो। आफूलाई भोट नपर्नासाथ प्रतिनिधिहरू त्यो भोट नक्कली नै हो कि जस्तो गर्ने प्रवृत्तिले आजित भइयो। 
 
मतगणनाको सबैभन्दा ठूलो अप्ठेरो मतपत्र थियो। नाङ्लोजत्रै आकारको मतपत्रमा निलो रङका चिह्नहरू थिए। त्यसमा लगाइएको स्वस्तिक छाप पनि निलै मसीको भएकाले समस्या भएको सबैको गुनासो रह्यो। मसिना चिह्नहरूका बीचमा निलै मसीको सानो छाप पहिल्याउँदै सबै एजेन्टलाई देखाउँदा एउटा मत गन्नै दुई मिनेट हाराहारी लाग्थ्यो। कुनै मतमा विवाद भए त कुरै सकियो।
 
उम्मेदवारका प्रतिनिधि र उम्मेदवारहरू आफैं नै मतगणना ढिला हुनुका मुख्य कारक हुन्। प्रतिस्पर्धी मत आइरहेका बेला थोरै मतले आफू तल पर्नासाथ अनेक बखेडा झिकेर भाँड्न खोज्ने प्रवृत्ति सबै पार्टीका प्रतिनिधिमा देखियो। वडास्तरका उम्मेदवार त आफ्नो एकएक भोटको गम्भीर हिसाब गर्दै एउटा पनि बदर हुन नदिने ढिपीमा विवाद गरिरहे। 
 
त्यसै पनि ३४ जिल्लामा भएको चुनावमा सबैभन्दा बढी बदर मतको संख्या काठमाडौंमा हुनुलाई अचम्मै मानिएको छ। निर्वाचन आयोगले करोडौं खर्च गरेको मतदाता शिक्षाको लगानी बालुवामा पानीझैं भएको देखियो। सयौं मतपत्र यस्ता थिए, जसमा ल्याप्चे लगाएर भोट हालिएको थियो। पार्टीका उम्मेदवारलाई भोट हालिसकेपछि सोही पदमा उठेका स्वतन्त्र उम्मेदवारलाई पनि भोट हालिएको धेरै पाइयो। जस्तो, रुख वा सूर्य चिह्नमा भोट हालेपछि क्यामरा वा इस्टकोट चिह्नमा मत हाल्नेको संख्या हजारौं थियो।
 
यसबाहेक मतपत्रका अन्तिम दुई कोलममा रहेका खुला वडा सदस्यका दुई पदमा एउटै कोलमका दुई जनालाई मत दिन मिल्छ भन्ने त सायदै कसैले थाहा पाएका रहेछन्। यसले मतपत्रबारे मतदातालाई जानकारी नै नभएको देखियो।
 
काठमाडौंको सन्दर्भमा त प्रमुख दलबाट प्रतिनिधि बसेका कार्यकर्ता र उम्मेदवारहरू स्वतन्त्र चुनाव लडेका विवेकशील नेपाली र साझा पार्टीका चिह्नमा आएका भोट सुन्नै नपरे हुन्थ्योझैं गर्थे। कतिपय पार्टीका प्रतिनिधिहरू आफूआफूमै झगडा गर्थे।
 
साझा पार्टीका उम्मेदवार किशोर थापा गणनास्थलमा पुग्दा निर्वाचनका कर्मचारीहरूले पनि नमस्कार गर्दै उनलाई सम्मान देखाएको पाइन्थ्यो। उम्मेदवार भएका थापा पनि कर्मचारीको हालखबर र सुखदुःख सोधिरहेका हुन्थे। पुरानो पेसाको सम्बन्धले सायद उनीहरूलाई भावनात्मक रूपमा जोडेको थियो।
 
कतिपय उम्मेदवारको शैली झनै अनौठो थियो। मेयरका स्वतन्त्र उम्मेदवार रेस्लर भरत बिसुराल र आफूलाई ‘चण्डीमाता’ बताउने ज्ञानुमाया तामाङको छटपटाहट र भोटको गति ठीक विपरित थियो। बिसुराल त गणनास्थलमा खासै आएनन्, तामाङ भने हरेक दिन पुगिन् र आफ्नो भोट नआएकोमा गुनासो गरिरहिन्। 
 
‘केटाकेटी’ चुनाव चिह्न लिएकी ज्ञानुमायाको भोट एक साताको गणनामा एक दर्जन पनि पुगेको थिएन। उनी हरेक वडाको गणनास्थलमा पुग्थिन् र आफ्नो भोट आएकै हुनुपर्छ भन्दै जिद्दी गर्थिन्। आफ्ना ग्राहक (ग्रहदशा हेराउने व्यक्ति) सबैले भोट दिए मात्रै पनि आफूले जित्ने उनको दाबी थियो। उता बिसुराल भने आफूलाई म्यादी प्रहरीले गणनास्थलमा छिर्न नदिएकोमा आक्रोशित भएका थिए। त्यसो त प्रहरीको स्वभाव निकै संयमित र अनुशासित देखिन्थ्यो, तर म्यादी प्रहरीको अराजक व्यवहार धेरैले भोगे।
 
चुनाव प्रचार क्रममा पार्टी, कार्यकर्ता र साथीभाइ बटुल्दै हिँड्ने उम्मेदवारहरूले भोट गणना बेला भने उनीहरूलाई नै विश्वास नगरेको भान हुन्थ्यो। धेरै उम्मेदवारले आफ्नै परिवार र नातागोतालाई गणना प्रतिनिधि बनाएका थिए।
 
यसपालि स्वतन्त्र चुनाव लडेका दुई नयाँ पार्टीका नयाँ उम्मेदवारको चर्चा र चासो मतगणनास्थलमा धेरै थियो। पत्रकारहरूलाई उनीहरूले ल्याउने भोटको चासो थियो भने ठूला दलका कार्यकर्ता उनीहरूको चर्चाले ‘इरिटेटेड’ बनाएको प्रस्ट देखिन्थ्यो। उनीहरू प्रस्ट रूपमा आलोचना गर्न नसके पनि विवेकशील र साझा पार्टीले पाएको भोट कुन पार्टीको भोट थियो भन्ने विवरण टिपिरहेका देखिन्थे।
 
कांग्रेसको धेरै भोट काट्ने मुख्य उम्मेदवार विवेकशीलकै देखियो। उनले पाएका अधिकांश भोटमा अन्य पदमा रुख चिह्नमा छाप लगाएको पाइयो। क्यामरा चिह्नमा आएको भोट पनि आधाजसो त कांग्रेसकै थियो। क्यामरा र सेलरोटी चिह्नमा भोट हालेर अन्य पदमा खाली राखेको मतपत्र पनि धेरै देखियो। साझाले पाएको भोटमा अन्य पद रुख र सूर्यलाई छ्यासमिस भएको देखिन्थ्यो।
 
काठमाडौं र ललितपुरमा नेकपा एमाले र राष्टिय प्रजातन्त्र पार्टीको गठबन्धन थियो। मतदानमा भने यसको खासै छनक देखिएन। एमाले समर्थक मतदाताले सातै छाप सूर्यमा भोट हालेका थिए। एमालेले समर्थन गरेको उपमेयर उम्मेदवारको भन्दा उम्मेदवार नै नभएको सूर्य चिह्नमा धेरै भोट आउनुले यही देखाउँछ। काठमाडौंको चुनावमा पनि राप्रपालाई आएको भोट मेयरमा सूर्यमा आएको थियो भने सूर्यमा आएको भोट उपमेयरमा राप्रपाले पाएको देखिएन। 
 
मतगणनामा उपस्थित उम्मेदवार र प्रतिनिधिमध्ये सबैभन्दा निराश नयाँशक्ति र फोरमका उम्मेदवार देखिए। उनीहरूले सोचेभन्दा निकै कम भोट आएको थियो। माओवादी उम्मेदवारको भोट पनि सुरुसुरुमा आएन। उनीहरू फुस्रो अनुहार बनाएर बसे, तर पछिल्ला दिनमा केही भोट आए पनि तेस्रो स्थानमा पुग्ने उनीहरूको अपेक्षा पूरा भएन। माओवादीकै वैद्य समूहका उम्मेदवारको त कुनै अपेक्षा नै थिएन, सायद। यसर्थ उनीहरू शान्त देखिए।
 
गणनामा भेटिएका कतिपय उम्मेदवार आफ्नो परिचयपत्र खल्तीमा लुकाएर चुपचाप बसेका देखिन्थे। थोरै भोट आएको र कसैले चिनेर चर्चा गर्लान् कि भन्ने त्रास उनीहरूमा थियो। उपमेयरमा उठेकी जनिशा भट्टराईको शैली भने निकै भलाद्मी पाइयो। थोरै भोट आए पनि उनी शान्त स्वभावले धैर्यसाथ बसिरहेकी थिइन्। राप्रपाका उम्मेदवार र प्रतिनिधि थोरै भोट आउँदा पनि शान्त र गणक कर्मचारीलाई एकदम सहयोग र समन्वय गरिरहेका थिए। कांग्रेसका उपमेयर उम्मेदवार हरिप्रभा खड्गी नियमित आउँदै हसिलो अनुहार बनाएर भलाकुसारी गरिरहेको भेटिइन्।
 
सबैभन्दा खट्केको विषय मिडियालाई सूचना प्रवाह हो। निर्वाचन आयोगले मिडिया सेन्टरको राम्रो व्यवस्थापन गर्न नसक्दा छिनछिनमा अपडेट गराउने चाहना बोकेका सञ्चारकर्मी पीडित देखिन्थे। उनीहरू दलका एजेन्ट र हामीजस्ता पर्यवेक्षकलाई छिनछिनमा फोन गर्थे। गणनास्थलमा फोन उठाउन निषेध भएकाले झन् समस्या थपिएको थियो। बेलाबेला माइकबाट नतिजा भन्ने व्यवस्था गरिएको निकै परम्परागत लाग्थ्यो। बरु निर्वाचन आयोगकै वेबसाइट वा एउटा एप्स बनाएर अपडेट गर्ने जिम्मेवारी कुनै स्वतन्त्र संस्थालाई दिएको भए सञ्चारकर्मीले यति दुःख पाउँथेनन्।

प्रतिकृया दिनुहोस

विचार

किनमेल

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • मतगणना स्थलमा जे देखियो मतगणना स्थलमा जे देखियो

    सयौं मतपत्र यस्ता थिए, जसमा ल्याप्चे लगाएर भोट हालिएको थियो। पार्टीका उम्मेदवारलाई भोट हालिसकेपछि सोही पदमा उठेका स्वतन्त्र उम्मेदवारलाई पनि भोट हालिएको धेरै पाइयो। जस्तो, रुख वा सूर्य चिह्नमा भोट हालेपछि क्यामरा वा इस्टकोट चिह्नमा मत हाल्नेको संख्या हजारौं थियो।
     

    मानवी पौडेल

  • बालबालिकाहरुमा लुकेको संबेदनशील समस्या ‘थाइराइडको समस्या’ बालबालिकाहरुमा लुकेको संबेदनशील समस्या ‘थाइराइडको समस्या’

    बिश्वमा करिब २०० मिलियन भन्दा बढी मानिसहरुमा थाइराइडको कारण बिरामी हुने गरेको पछिल्लो तथ्याङ्कहरुले देखाएका छन्। यो समस्या मध्ये ५० प्रतिशत बिरामीहरुको जनचेतना नभएको देखिएको छ। बिश्वको जनसंख्याको करिब ३० प्रतिशत मानिसहरु आयोडिन कमी भएका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने गरेको अध्ययनहरुले देखाएको छ।

    डा. बिनोद कुमार साह

  • अमेरिकामा तालिम अमेरिकामा तालिम

    (तिब्बतबाट नेपाल आएपछि गोम्पोले पुनः विवाह गरे। सन् २००८ मा पनि मैले उनलाई भेटेको थिएँ। तिब्बती संस्कारमा मृतक व्यक्तिको नाम नभन्ने चलन छ। त्यो कुरा मलाई त्यतिबेलासम्म थाहा थिएन, थाहा भएको भए सोध्ने पनि थिइनँ। तिब्बती संस्कार थाहा पाएपछि मैले तिब्बतीसँग कुरा गर्दा नाम बताउन मिल्ने भए मात्र बताउनु होला भन्ने गरेको छु। गोम्पोले मृतक आमा र छोरीको नाम बताउँदा आँखाभरि आँसु लिएका थिए। मैले उनको पुरानो घाउ कोट्याएर दुःख दिएँ। मेरै कारण टलपलाएको थियो गोम्पोको आँखामा आँसु। क्षमा गर साङ्गे गोम्पो!)

    श्रीभक्त खनाल

साहित्यपाटी

  • प्रेम, प्लाष्टिकको फूल र बिबाह प्रेम, प्लाष्टिकको फूल र बिबाह

    प्रेमको पनि सिधा अर्थ छ यदि कोही तपाईलाई राम्रो लाग्यो भने वा तपाईँपनि कसैलाई राम्रो लाग्यो भने प्रेम हुन्छ। यस्तो प्रेमको आधार कुनै रगतको सम्बन्ध हुँदैन। कुनै सात राउण्ड जग्गेको सम्बन्ध वा रोजगारको वाध्यता केही हुन्न। केवल इमान्दार र साँचो प्रेम मात्र हुन्छ। बिना लेनदेन प्रेमको नशा उच्चतम हुन्छ।

    महेन्द्र पौडेल

  • वैंशालु मन वैंशालु मन

    'राम्रै मान्छेको हातबाट खान पाएर पनि होला, तामाको अँखोराको पानी मीठो हगी!' एउटाले मुख मिठ्यायो। 'बैँशमा त स्याल पनि घोर्ले हुन्छ भन्छन्। तर यो घोर्ल्याइँ केटा भन्दा केटीमा बढी हुन्छ, किन होला? बैँशालु केटीको छाला नरम, अनुहार उज्यालो र शरीर पनि बान्की पारेको हुन्छ। रुपै नभएका भनिनेहरु पनि केही हदसम्म ध्यान खिच्ने खाल का हुन्छन्। केटाहरुलाई चाँही राम्रो कुराले हतपती पत्याउँदैन। प्रकृतिले नै केटीहरुको केही न केही पक्षपोषण गरेकै हुन्छ।' अर्को जान्ने पल्टियो।

  • मृत्युको सौन्दर्य मृत्युको सौन्दर्य

    मृत्युसँग पनि 
    सौन्दर्यको आयामहरु हुँदोरैछ

    जस्तो कि-
    चुँडिएपछि सयपत्री गलामा झुण्डिन्छ
    चुँडिएपछि लालीगुराँस शिरमा अल्झिन्छ

    नवीन प्यासी

पाठक विचार

  • राजीनामाले उज्यालियो दाहालको छवि

    लोडसेडिङ अन्त्य, ओबरमा हस्ताक्षर, फास्ट ट्रयाक लगायतका राम्रा काम दाहाल नेतृत्वको सरकारले अघि बढाएको छ। तिनको सह्राना गर्न कन्जुस्याईं गर्न हुँदैन। मुख्य कुरा यदि दाहालको राजीनामाभित्र कुनै भित्री खेलहरु सम्मिलित छैनन् भने उहाँको यो कदम अत्यन्त प्रशंसनीय छ। साथै दाहालले आफ्नो कद उँचो गर्ने अवसर सहर्ष सदुपयोग गर्नुभएको छ। वचनमा ढुक्क बन्न नसकिने मानिस भनेर चिनिने उहाँको छवि उजिल्याएको छ।

    कल्पना भट्टराई

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट