उड्न त उडेँ तर, गुँड फर्किएको छैन

SAMSUNG
  • Get News Alerts

baleno
tata

२०६० सालतिर म पृथ्वीनारायण क्याम्पसमा विज्ञान संकायको तेस्रो वर्षमा अध्यनरत थिएँ, जीव विज्ञानको विद्यार्थीका रुपमा। ल्याबोरोटरीमा प्राक्टिकल क्लासका लागि छिर्दा सिसाको बोत्तलहरूभित्र फरमलडिहाइड र अन्य रसायनभित्र डुबाएर राखिएका चराहरू, सरिश्रृप, पुतली र अन्य जीवजन्तुहरूले मलाई तर्साइरहन्थे। 

म शाकाहारी पनि थिएँ। गँड्यौलाको डाइसेक्सनसम्म त्यती गाह्रो थिएन, किनकि हामीले खेतमा गँड्यौलाको हत्या र दाहसंस्कार कति ग¥यौं कति! तर, त्यही जाबो गँड्यौलालाई चिरेर भित्रि अंगहरूको अध्धयन गर्नुपर्छ भन्ने कुरा आइएस्सी पहिलो वर्षमा मात्र थाहा पाइएको थियो। त्यसपछि साङ्ले किरा र भ्यागुतो काटियो। म खुसी थिएँ कि, मैले खरायो र मुसा काट्नु परेन। तेस्रो वर्षमा हामीले केही पुतलीहरूलाई छोप्नु थियो। अन्तिम परिक्षामा त्यसको पनि नम्बर जोडिन्थ्यो। पुतलीलाई छोपेर जिउँदै ल्याउन पाएको भए पनि रमाइलै हुन्थ्यो। तर, सरहरूले पुतलीलाई जालीभित्र कसरी पार्ने भन्ने सिकाए। हलुका गरी पुतलीको टाउकोमा अँठ्याएर पुतलीलाई कसरी बेहोस बनाउने भनेर सिकाए। त्यसपछि काठ मेसिनमा गएर बनाउन लगाएको काठ र सिसाको फ्रेमको पिँधमा ठोकिएको प्लाइबोर्डमाथि ओछ्याइएको फममा पुतलीलाई राखिन्थ्यो र माथि पुतलीको शरीरको माझबाट पिन गाडिन्थ्यो। त्यसपछि ती पुतलीहरू कहिल्यै उडेनन्। मलाई निकै सकस हुन्थ्यो। म आफैंलाई सोधिरहन्थेँ, के यसो गर्नु आवश्यक छ?

भर्खर–भर्खर डिजिटल क्यामेरा आएको थियो। हामीले विद्यार्थीको हैसियतमा त्यसलाई ‘एफोर्ड’ गर्न सक्दैनथ्यौँ। मेरो चाहना थियो कि, त्रिभुवन विश्वविद्यालयले यसरी जीवजन्तु मार्ने काम हामीलाई नगराओस्। बरु क्यामरा उपलब्ध गराओस् र हामीलाई फोटो खिचेर ‘स्पेसिस’को वर्गिकरण गर्न लगाओस्।

अन्नपूर्ण संग्रहालयले स्पेसिसको ट्याक्सोनोमीका लागि सहयोग गर्दथ्यो। नामाकरण र वर्गिकरणपछि पुतलीहरूलाई जीव विज्ञानको प्रयोगशालामा राखिन्थ्यो। क्याम्पस मातहतमा रहेको संग्रालयभित्र अन्नपूर्ण आधार क्षेत्रका प्रायः सबै पुतली र अरु जीवहरू पनि संग्रहित थिए। केही साथीहरूले त सर्प र भ्यागुता पनि मारेर ल्याउँथे र सरको स्यावासी पाउँथे।

एकदिन संग्रहालयअगाडिको भानुपार्कमा साथीहरूलाई कुरिरहेको थिएँ। गोविन्दले एउटा चमेरा ल्याएछ। कालो प्लास्टिकभित्रको कालै चमेरो पनि अब फरमलडेहाइडमा डुबेर बस्ने भयो। मलाई त्यो रसायनको गन्ध र स्पेसिसलाई संग्रहित गर्ने यो तरिका दुवैले टाउको दुखाउँथे। त्यती नै खेरसमयले साथ दियो भने फोटोग्राफीका लागि पनि समय छुट्टाउँछु भन्ने अठोट गरेँ।

फोटाग्राफीलाई कहिलेकाहीँ मात्र समय दिन सके पनि म जहिले भ्याउँछु त्यती नै खेर क्यामेरा लिएर निस्किन्छु। मलाई सबैभन्दा बढी आनन्द चराहरू खिच्दा मिल्छ। यिनै चराहरूले मलाई सम्झाइरहन्छन् कि, म उड्न त उडेँ, तर गुँड फर्किएको छैन। चराहरूले पनि बसाइ सर्छन्। सबै चराहरूको फर्किने ठेगाना हुँदैन। सिमाना नै नभएका चराहरूसँग पनि जीवन संघर्षका कथाहरू छन्। आफूलाई बोकेको डुंगा पल्टिँदा जसरी मर्छन् हरेक दिन शरणार्थीहरू, चराहरू पनि आकाशबाटै फुत्त झर्छन् धर्तीमा आफ्नो जीवनको गती गुमाएर।

समुद्रको नुनीलो पानी पिउन नसकेर समुद्र किनारकै बन्द धारामा तिर्खाएर हेरिरहेका चराहरू पनि भेटेँ। लाग्यो, हाम्रो र चराहरूको संवेदना पनि मिल्दो रहेछ। हामी सबै तीर्खा मेट्न त उडेका हौँ!

नेपालको काग, यता पनि काग जस्तै देखिन्छ तर, यताको कागको भाषा पनि गोराहरूको जस्तौ भाषा बोल्छ। सिक्नै पर्ने। स्वरभित्र पनि अंग्रेजी ‘एक्सेन्ट’ मिसिएझैँ। कागको आवाज त नेपालमा पनि कोइलीको जस्तो सुनिएको होइन, तर किन हो यताको कागको आवाज सुनेपछि गाउँघरकै कागको आवाज सुरिलो थियो कि झैँ लाग्छ।

गज्जब हुन्थ्यो होला है, यी चराहरूको पनि भाषा सिक्न पाए! यिनीहरूका पनि कथा सुन्न पाए। हाम्रा केही हुल कागहरूलाई पनि बोइङमा चढाएर यतातिर छोडे कस्तो हुन्थ्यो होला? आकाश त यता पनि छ। के बाँच्नका लागि आकाश र धर्ती मात्र भए पुग्छ?

गएको वर्ष मात्र सिड्नीमा तीन नेपालीले आत्महत्या गरे। सायद, तिनीहरूलाई पनि पुगेन होला, धर्ती र आकाशले मात्र। कति चराहरू अरब कतारको बालुवामा फत्फती गलिरहेका छन्। ठाउँ कुठाउँ ढलिरहेका छन्। कहिलकाहीँ लाग्छ, राइट दाजुभाइले किन जान्ने भएर जोडिदिए होलान् जहाजमा पखेटाहरू? मान्छेलाई किन बनाइदिए होलान् चराहरू? मान्छे यती भाँती दुःखी हुँदैनथ्यो कि!

ऊ मान्छे बाट चरा नभएदिएको भए!

आमा हाँसहरूले नानी हाँसहरूलाई समुद्र किनारमा हिँड्न सिकाएको देख्दा मन कटक्क हुन्छ। हिँड्न नजान्दा त हामी पनि आमासँगै थियौँ। बासँगै थियौँ।

एउटा खुट्टा गुमाए पनि पखेटा नगुमाइन्जेल उड्न नछोड्ने चराहरूलाई पनि भेटेँ। लाग्यो, चराहरू पनि हामीजस्तै महत्वाकांक्षी हुँदा रहेछन्। यिनै चराहरूलाई हेर्दै लेखेको हुँ, कविताका यी हरफहरू पनिः

‘बालाई
उड्दै गरेका चराहरू मन पर्दैनन्
र, पनि
बाकै तालुमा बिस्ट्याउँदै
चराहरू उडिरहेकै छन्।

बालाई लाग्छ
यिनै चराहरूले भनिदिए होलान्
उडेपछि आकाश अझै फराकिलो देखिन्छ।

बा बर्बराइरहन्छन्
यी चराहरूले
किन सन्तानहरूलाई फर्किन सिकाएनन्?’

(‘बा बर्बराइरहन्छन्’ कविताभित्र बाट)

hundai
national
nic
mahindra
nic asia

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hyundai

किनमेल

apex

ग्लोबल

vianetwlink

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • फिनल्याण्ड आउँदै हुनुहुन्छ यसो गर्नुहोस् फिनल्याण्ड आउँदै हुनुहुन्छ यसो गर्नुहोस्

    मास्टर तहको पढाई विश्वविद्यालयहरुमा हुन्छ। केही पोलिटेक्निक्सले मास्टर तहको पढाई पनि सञ्चालन गर्छन तर त्यसका लागि काम गरेको अनुभव खोजिन्छ । हेलसिन्की विश्वविद्यालय, आल्टू विश्वविद्यालय विश्वकै उत्कृष्ट विश्वविद्यालयहरू हुन्। यी विश्वविद्यालयमा भर्ना निकै प्रतिस्पर्धात्मक हुन्छ। फ़िनल्याण्डमा वर्षको एक पटक विधार्थी भर्ना कार्यक्रम हुन्छ, अगस्ट -सेप्टेम्बरमा।

    प्रकाश पोखरेल

  • बढ्दो आत्महत्या सामाजिक सरोकारको विषय बढ्दो आत्महत्या सामाजिक सरोकारको विषय

    आत्महत्याको घटनालाई कुनै परिवारको निजी मामला भनेर अनदेखा गर्नु भन्दा पनि एउटा सामाजिक, सांस्कृतिक, लैंगिक, आर्थिक, मानसिक र मनोवैज्ञानिक दृष्टिकोणबाट विश्लेषण गर्नु जरुरी छ। गहन विश्लेषण बिना सरल अभिव्यक्ति दिएर सामाजिक दायित्वबाट पन्छिनु चेतनशील व्यक्तिको पहिचान होइन। एक आपसमा सहयोगको भावना, मनोबैज्ञानिक तथा मानसिक समस्याबारे शिक्षा/चेतना,  सकारात्मक सोचाई, स्वस्थ प्रतिस्पर्धा र सामाजिक समस्याहरुप्रतिको संवेदनशीलतालाई प्रोत्साहन गर्ने हो भने आत्महत्याद्वारा अकाल मृत्युको घटनालाई धेरै हदसम्म न्युनिकरण गर्न सकिन्छ।

    बिभु थपलिया श्रेष्ठ

  • एउटा नर्सको स्विकारोक्ती: के डा. केसी राष्ट्रद्रोही नै हुन् त? एउटा नर्सको स्विकारोक्ती: के डा. केसी राष्ट्रद्रोही नै हुन् त?

    म एक स्वास्थकर्मी हुँ। मैले मुलुकका बिभिन्न जिल्लाहरुमा करिब १५ वर्षसम्म नर्सिङ सेवा प्रदान गरे। मेरो कार्यक्षेत्र दुर्गम र सुगम दुवै ठाउँमा थियो। भाग...

    सुशिला पाण्डे

साहित्यपाटी

  • पैंचो पैंचो

    दुर दराजबाट

    मैलो र फाटेको लुगामा सजिएर

    आफूलाई धकेल्दै आफैंले

    हर्केकी छोरीले ल्याइपुर्‍याएकी छ

    सिंहको गर्जन चल्ने ठाउँमा।

    सिर्जना सुवेदी

  • अजरा ब्युँझनुअघि अजरा ब्युँझनुअघि

    स्थिति सकसपूर्ण छ। अब कुरा कसरी अगाडि बढाउने साएथुरेनलाई थाहा छैन। मौनतालाई चिर्दै सेतो कार निक्कै स्पिडमा कण्डोयोकी गार्डेनको पश्चिम गेटबाट छिर्छ। उनीहरु उभिइरहेको ठाउँबाट प्रष्ट त्यो देखिन्छ। गाडी अचानक रोकिन्छ। निकै हतारमा एउटी अर्की महिला गाडीबाट ओर्लिन्छे र साएथुरेनहरु भएतिर आउँछे। उसले चोको हात समाएर तान्छे र कानेखुसीको पारामा अजराकी आमालाई भन्छे, ‘तैंले गर्दा हामीलाई पनि समस्या भएको छ। छिमेकीहरुले प्रश्न गर्छन्। पुलिसले पनि चियो गर्छ। बाहिरबाट आएका कुलाहरुलाई शरण नदिनु भनेर पुलिसले उर्दी गरेको छ। आजदेखि आफ्नो व्यवस्था आफैं गर। सबभन्दा राम्रो त तँ त्यही मस्जिदमा जा।’ चोलाई घिसार्दै महिला अघि बढ्छे।

    घिमिरे युवराज

  • सिकर्मीको सिसाकलम सिकर्मीको सिसाकलम

    काकाले आश्चर्य मान्दै मुन्टो हल्लाएर थप्नुभयो, ‘हो नि त, कति चाँडो कुरा बुझेको। जीवनमा मात्रै हैन, संसारमा नै नराम्रा चिज जति चिन्न सक्यो र फाल्न सक्यो भने त सबै राम्रैराम्रा त बाँकी हुन्छन् नि।’सिकर्मीका कुरा मलाई साहै्र घत लाग्यो। ती कुराले मलाई आँखा खुलेजस्तै भयो। उहाँ पक्कै पनि आदरणीय हुनुहुन्छ भन्ने मलाई लाग्यो। अझ उहाँले कानमा सिउरने गरेको सिसाकलम पनि मलाई महान् लाग्यो। मनमा लागेका कुरा मैले रोकिरहन सकिनँ। ‘काका, तपाईंको त्यो सिसाकलमचाहिँ मलाई दिनोस् न है।’ मैले मुख फोरिहालेँ, ‘बरु मैले भर्खरै किनेका नयाँ सिसाकलम तपाईंलाई दिन्छु, हुन्न?’ मेरा कुरा सुनेर हाँसिरहेका काकाले बिस्तारै हाँसो रोकेर भन्नुभयो, ‘यो सिसाकलम त्यस्तो विशेष केही होइन। तिम्रोजस्तै साधारण हो।’

    अनन्त वाग्ले

पाठक विचार

  • राजीनामाले उज्यालियो दाहालको छवि

    लोडसेडिङ अन्त्य, ओबरमा हस्ताक्षर, फास्ट ट्रयाक लगायतका राम्रा काम दाहाल नेतृत्वको सरकारले अघि बढाएको छ। तिनको सह्राना गर्न कन्जुस्याईं गर्न हुँदैन। मुख्य कुरा यदि दाहालको राजीनामाभित्र कुनै भित्री खेलहरु सम्मिलित छैनन् भने उहाँको यो कदम अत्यन्त प्रशंसनीय छ। साथै दाहालले आफ्नो कद उँचो गर्ने अवसर सहर्ष सदुपयोग गर्नुभएको छ। वचनमा ढुक्क बन्न नसकिने मानिस भनेर चिनिने उहाँको छवि उजिल्याएको छ।

    कल्पना भट्टराई

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट

vianetwlink