२५ हजार सरकारी कर्मचारी कामविहीन हुने

  • Get News Alerts

संघीय संरचनामा कर्मचारी व्यवस्थापन

नयाँ संविधानको प्रावधानअनुसार नेपालको राज्य संरचना केन्द्र, प्रदेश, स्थानीय तहमा रुपान्तरण भएको छ। यसको व्यवहारिक कार्यान्वयनसँगै सार्वजनिक सेवा प्रवाहको संरचना पनि बद्लिने छ।

आवश्यकताअनुसार अब संघीय, प्रदेश र स्थानीय तहले आ-आफ्नो प्रशासन सञ्चालन गर्नेछन्। संविधानको अनुसुची ६मा रहेको प्रदेशको अधिकार सूचीमा निजामती सेवा समावेश भएको छ। अनुसुची ८ ले स्थानीय तहलाई पनि यो अधिकार दिएको छ। संविधानका यी प्रावधानअनुसार अब संघ, प्रदेश र स्थानीय तहका आ-आफ्नै निजामति संरचना हुने छन्।  

यसका लागि अहिलेको एकात्मक संरचनाको कर्मचारी प्रशासनलाई संघीय संरचनामा बदल्नु पर्ने हुन्छ। नेपाल सरकारले सङ्क्रमणकालीन् व्यवस्थामार्फत् अहिलेको संरचनालाई बदल्न सक्ने अधिकार संविधानले दिएको छ। अर्थात् अहिलेका कर्मचारीलाई नै संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा समायोजन गरी संक्रमणकालीन् सेवा प्रवाहको व्यवस्था मिलाउन सक्ने छ।

निजामती किताबखानाको २०७३ माघ मसान्तसम्मको तथ्यांकअनुसार प्राविधिक र अप्राविधिक दुवै गरी ८३ हजार तीन सय निजामति  कर्मचारी कार्यरत छन्। स्थानीय निकायमा करिब २५ हजार कर्मचारी कार्यरत छन्। अब बन्ने नयाँ संरचनामा सरकारले एक लाख आठ हजार जति कर्मचारी समायोजन गर्नु आवश्यक हुन्छ।

प्रशासन सुधार कार्यान्वयन तथा अनुगमन प्रतिवेदन २०७३ ले कुनैपनि विभाग नरहने गरी संघमा १२ तथा प्रदेशमा १० मन्त्रालय राख्न प्रस्ताव गरेको छ। संघमा १३ र प्रदेशमा ४ संवैधानिक आयोग राख्न यो प्रस्तावले सुझाएको छ।

अहिलेको दरबन्दी हेर्न हो भने १५ मन्त्रालय र १३ आयोग र अन्य कार्यालय समेतमा गरी धेरैमा ५ हजार कर्मचारी मात्र आवश्यक पर्ने देखिन्छ। एउटा प्रदेशमा १० मन्त्रालय र ४ आयोग र अन्य कार्यालयसमेत गरी एक हजार कर्मचारी आवश्यक पर्ने देखिन्छ। ७ प्रदेशमा यो संख्या अधिकतम सात हजार हुन्छ।

८३ हजारमध्ये १२ हजार कर्मचारीमात्रै संघ र प्रदेशमा खपत हुने हुँदा बाँकी निजामती ७१,३०० तथा स्थानीय निकायका २५,००० कर्मचारीलार्इ स्थानीय तहमा समायोजन गर्नुपर्ने देखिन्छ।

स्थानीय तह पुनसंरचना आयोगको विष्लेषण अनुसार एउटा गाउँपालिकामा कम्तीमा ७० कर्मचारीको आवश्यक हुन्छ। गाउँपालिका, नगरपालिका, उपमहानगरपालिका एवं महानगरपालिकामा औसत एक सय कर्मचारीका दरले ७१९ स्थानीय तहमा ७१,९०० कर्मचारी आवश्यक पर्ने देखिन्छ। यद्यपि मन्त्रिपरिषदले २५ स्थानीय निकाय थप्ने निर्णय गरेको छ। यसले थप २५ सय कर्मचारी आवश्यक्ता सिर्जना गर्छ।

माथिका सन्दर्भमा आधारित भएर हेर्दा अब संघ, प्रदेश,स्थानीय तहमा बढीमा ८५ हजार कर्मचारी मात्र आवश्यक पर्ने देखिन्छ।

करिब एक लाख दश हजार कर्मचारीमध्ये २५ हजारभन्दा धेरै कर्मचारी जिम्मेवारीविहिन बन्ने अवस्था आउन सक्छ।

निजामती सेवा ऐन, २०४९ को दफा ५८ मा कुनै पनि निजामती कर्मचारीलार्इ निजको नियुक्ति हुँदा तत्काल लागू रहेको तलब, उपदान, निवृत्तभरण र अन्य सुविधा सम्बन्धी सेवाका शर्तहरूमा निजको स्वीकृति बिना नीजलार्इ प्रतिकुल असर पर्ने गरी परिवर्तन नगरिने उल्लेख छ। यही व्यवस्थामा टेकेर निजामती कर्मचारीले प्रदेश वा स्थानीय तहमा समायोजनमा जान अस्वीकार गर्न सक्ने वा त्यसविरूद्ध कानूनी उपचार खोज्न सक्ने अवस्था छ। त्यसैले समायोजनमा लैजाँदा कुनै प्रकारको 'इन्सेन्टीभ' दिर्इ कर्मचारीलार्इ मञ्जुर एउटा विक्लप हुनसक्छ।

संविधानल अहिलेका कर्मचारीलार्इ प्रदेश र स्थानीय तहमा खटाउन सक्ने संक्रमणकालीन प्रावधान छ। तर, संविधानलागू भएपश्चात नियुक्त कर्मचारीको हकमा के हुने भन्ने विषयमा संविधान मौन छ। यसलार्इ अब बन्ने समायोजन सम्वन्धी कानूनद्वारा प्रष्ट पार्नु पर्दछ।

प्रदेश र स्थानीय तहमा रहने कर्मचारीहरूको व्यवस्थापनको सम्पूर्ण अधिकार तततत् तहलार्इ संविधानतः प्रदान गरिएको सन्दर्भमा संक्रमणकालिन व्यवस्था अन्तरगत खटार्इएका कर्मचारीलार्इ दीर्घकालिन रूपमा स्वीकार गर्लान् वा नगर्लान्  भन्ने विषय पनि मुख्य चुनौतीको रूपमा रहेको छ। यसका लागि प्रदेश र स्थानीय तहसँग संघस्तरवाट उचित समन्वय हुनु राम्रो हुन्छ।

नयाँ संरचनामा जाँदा धेरै भएका २५ हजार कर्मचारीमध्ये केहीलाई 'गोल्डेन ह्याण्डसेक' लगायत विभिन्न विकल्पबाट बिदा गर्न सकिन्छ। अवकास अवधि नजिक पुगेका कर्मचारीको हकमा यो विधि उपयुक्त हुन सक्छ।

प्रतिकृया दिनुहोस

विचार

ब्लग

  • मतगणना स्थलमा जे देखियो मतगणना स्थलमा जे देखियो

    सयौं मतपत्र यस्ता थिए, जसमा ल्याप्चे लगाएर भोट हालिएको थियो। पार्टीका उम्मेदवारलाई भोट हालिसकेपछि सोही पदमा उठेका स्वतन्त्र उम्मेदवारलाई पनि भोट हालिएको धेरै पाइयो। जस्तो, रुख वा सूर्य चिह्नमा भोट हालेपछि क्यामरा वा इस्टकोट चिह्नमा मत हाल्नेको संख्या हजारौं थियो।
     

    मानवी पौडेल

  • बालबालिकाहरुमा लुकेको संबेदनशील समस्या ‘थाइराइडको समस्या’ बालबालिकाहरुमा लुकेको संबेदनशील समस्या ‘थाइराइडको समस्या’

    बिश्वमा करिब २०० मिलियन भन्दा बढी मानिसहरुमा थाइराइडको कारण बिरामी हुने गरेको पछिल्लो तथ्याङ्कहरुले देखाएका छन्। यो समस्या मध्ये ५० प्रतिशत बिरामीहरुको जनचेतना नभएको देखिएको छ। बिश्वको जनसंख्याको करिब ३० प्रतिशत मानिसहरु आयोडिन कमी भएका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने गरेको अध्ययनहरुले देखाएको छ।

    डा. बिनोद कुमार साह

  • अमेरिकामा तालिम अमेरिकामा तालिम

    (तिब्बतबाट नेपाल आएपछि गोम्पोले पुनः विवाह गरे। सन् २००८ मा पनि मैले उनलाई भेटेको थिएँ। तिब्बती संस्कारमा मृतक व्यक्तिको नाम नभन्ने चलन छ। त्यो कुरा मलाई त्यतिबेलासम्म थाहा थिएन, थाहा भएको भए सोध्ने पनि थिइनँ। तिब्बती संस्कार थाहा पाएपछि मैले तिब्बतीसँग कुरा गर्दा नाम बताउन मिल्ने भए मात्र बताउनु होला भन्ने गरेको छु। गोम्पोले मृतक आमा र छोरीको नाम बताउँदा आँखाभरि आँसु लिएका थिए। मैले उनको पुरानो घाउ कोट्याएर दुःख दिएँ। मेरै कारण टलपलाएको थियो गोम्पोको आँखामा आँसु। क्षमा गर साङ्गे गोम्पो!)

    श्रीभक्त खनाल

साहित्यपाटी

  • प्रेम, प्लाष्टिकको फूल र बिबाह प्रेम, प्लाष्टिकको फूल र बिबाह

    प्रेमको पनि सिधा अर्थ छ यदि कोही तपाईलाई राम्रो लाग्यो भने वा तपाईँपनि कसैलाई राम्रो लाग्यो भने प्रेम हुन्छ। यस्तो प्रेमको आधार कुनै रगतको सम्बन्ध हुँदैन। कुनै सात राउण्ड जग्गेको सम्बन्ध वा रोजगारको वाध्यता केही हुन्न। केवल इमान्दार र साँचो प्रेम मात्र हुन्छ। बिना लेनदेन प्रेमको नशा उच्चतम हुन्छ।

    महेन्द्र पौडेल

  • वैंशालु मन वैंशालु मन

    'राम्रै मान्छेको हातबाट खान पाएर पनि होला, तामाको अँखोराको पानी मीठो हगी!' एउटाले मुख मिठ्यायो। 'बैँशमा त स्याल पनि घोर्ले हुन्छ भन्छन्। तर यो घोर्ल्याइँ केटा भन्दा केटीमा बढी हुन्छ, किन होला? बैँशालु केटीको छाला नरम, अनुहार उज्यालो र शरीर पनि बान्की पारेको हुन्छ। रुपै नभएका भनिनेहरु पनि केही हदसम्म ध्यान खिच्ने खाल का हुन्छन्। केटाहरुलाई चाँही राम्रो कुराले हतपती पत्याउँदैन। प्रकृतिले नै केटीहरुको केही न केही पक्षपोषण गरेकै हुन्छ।' अर्को जान्ने पल्टियो।

  • मृत्युको सौन्दर्य मृत्युको सौन्दर्य

    मृत्युसँग पनि 
    सौन्दर्यको आयामहरु हुँदोरैछ

    जस्तो कि-
    चुँडिएपछि सयपत्री गलामा झुण्डिन्छ
    चुँडिएपछि लालीगुराँस शिरमा अल्झिन्छ

    नवीन प्यासी

पाठक विचार

  • राजीनामाले उज्यालियो दाहालको छवि

    लोडसेडिङ अन्त्य, ओबरमा हस्ताक्षर, फास्ट ट्रयाक लगायतका राम्रा काम दाहाल नेतृत्वको सरकारले अघि बढाएको छ। तिनको सह्राना गर्न कन्जुस्याईं गर्न हुँदैन। मुख्य कुरा यदि दाहालको राजीनामाभित्र कुनै भित्री खेलहरु सम्मिलित छैनन् भने उहाँको यो कदम अत्यन्त प्रशंसनीय छ। साथै दाहालले आफ्नो कद उँचो गर्ने अवसर सहर्ष सदुपयोग गर्नुभएको छ। वचनमा ढुक्क बन्न नसकिने मानिस भनेर चिनिने उहाँको छवि उजिल्याएको छ।

    कल्पना भट्टराई

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट

  • सरकारी टेलिफोन नम्बर व्यक्तिका नाममा दर्ता
  • दुबईमा नेपाली युवतीको हत्या
  • राजपामा चर्को विवाद
  • पारस खड्कासहित दर्जन बढी खेलाडीलाई सशस्त्रले हटायो
  • बूढीगण्डकी चिनियाँ कम्पनी सीजीजीसीलाई
  • पराजुलीविरुद्ध रिट हाल्ने गिरी सम्पर्कविहीन
  • यसकारण ओलीको प्रस्तावमा स्थगित भयो बैठक
  • देउवा सरकारमा राप्रपालाई ४ मन्त्रालय
  • प्रधानन्यायाधीशको दु:खेसो – ‘राम्रो गरेको कसैले सहँदो रहेनछ’
  • राजपा निर्वाचन आयोगमा